Siostry Zofia i Jadwiga Chodakowskie w Kownie

Siostry Chodakowskie uznaje się za najbardziej wpływowe kobiety Litwy pierwszej połowy XX wieku. Urodziły się w polskiej rodzinie szlacheckiej. Obie zostały żonami dwóch najważniejszych polityków na Litwie (prezydenta i premiera) i za ich pośrednictwem wywierały wpływ na ówczesne społeczeństwo.

Małżonkiem Zofii Chodakowskiej-Smetonienė (1885–1968) był Antanas Smetona – prawnik, tłumacz, filozof, przywódca litewskiej Taryby, pierwszy i ostatni prezydent międzywojennej Litwy. Przyszli małżonkowie poznali się jeszcze w dzieciństwie. Zofia miała wówczas 10 lat i pomagała Antanasowi uczyć się języków. Pobrali się 9 lat później. Inicjatorem zawarcia tego małżeństwa był językoznawca Jonas Jablonskis. Największy wpływ na życie publiczne para wywierała w latach 1926-1940 (Smetonowie mieszkali wówczas w pałacu, w którym obecnie mieści się filia Muzeum Narodowego im. M.K. Čiurlionisa). Jako żona prezydenta, Zofia Smetonienė aktywnie uczestniczyła w życiu publicznym, m.in. prowadziła działalność charytatywną. Powszechnie wierzono, że Zofia ma ogromny wpływ na decyzje polityczne męża. Zachowały się materiały ze spotkań z przedstawicielami innych państw, w których jako jedyna kobieta brała udział właśnie prezydentowa. Często jednak bywała oceniana krytycznie, a w prasie i na licznych karykaturach obwiniano ją o polityczne niepowodzenia Smetony.

Jadwiga Chodakowska (1891–1988) została żoną Juozasa Tūbelisa – wieloletniego premiera i przywódcy partii tautininków (Litewski Związek Narodowców, lit. Lietuvių tautinikų sąjunga). O najważniejszych zasługach Jadwigi Tūbelienė mówi się w kontekście jej działalności na rzecz praw kobiet w okresie Pierwszej Republiki Litewskiej. Patriotyczne wychowanie w duchu szacunku do litewskiego języka oraz litewskiej kultury a także pobyt w domu siostry, gdzie odbywały się spotkania inteligencji litewskiej i toczyły polityczne dyskusje, wpłynęły na jej decyzję opowiedzenia się po stronie Litwy i działalności na rzecz tego państwa.

Studiowała historię i filologię klasyczną. Po ślubie zamieszkała z mężem w willi na Zielonej Górze (obecnie mieści się tu szkoła artystyczna). Była pierwszą Litwinką, która wykładała na uniwersytecie. Jako że cieszyła się zaufaniem członków litewskiej Taryby, powierzano jej misje dyplomatyczne. Stała się więc jedną z pierwszych kobiet w okresie międzywojennym, które pracowały w służbie dyplomatycznej. Dążyła do zacieśnienia współpracy między organizacjami społecznymi i charytatywnymi. Celem organizacji, którym przewodniczyła, było między innymi zmniejszenie śmiertelności noworodków i matek w połogu. Centra zdrowia pod jej kuratelą obejmowały opieką 30% mieszkańców Kowna, a Muzeum im. Matki i Dziecka było najważniejszym ośrodkiem szerzącym wiedzę o zdrowiu. Ze względu na swoje zasługi Jadwiga Tūbelienė cieszyła się ogromnym zaufaniem wśród społeczeństwa. Wybierano ją na przewodniczącą wielu organizacji kobiecych. Podczas II wojny światowej, po śmierci męża, bojąc się o swoją niepełnosprawną córkę, emigrowała do Ameryki.

Lenkijos institutas Vilniuje / Instytut Polski w Wilnie

www.lenkijosinstitutas.lt
 
Anna Pilarczyk-Palaitis   
Tel.:    (8 5) 266 0668
El. paštas: anna.pilarczyk@lenkijosinstitutas.org
 

Lietuvos mokinių neformaliojo švietimo centras

http://www.lmnsc.lt  
Rasa Rutkauskienė
   
Tel.:     (8 5) 267 1930
El. paštas: rasa.rutkauskiene@lmnsc.lt

Organizatorzy projektu nie ponoszą odpwiedzialności za opublikowaną treść ani za wszelkie ewentualne naruszenia praw osób trzecich. Odpowiedzialność za publikowane treści ponoszą poszczególni uczestnicy projektu